Vườn Cà chua

Lúa chín
Dạy nghề cho lao động nông thôn gắn với phát triển nông nghiệp hiện đại và chuyển dịch cơ cấu lao động
Ngày 22/08/2010
(CTT VACVINA) - Hội Làm vườn Việt Nam là một tổ chức xã hội nghề nghiệp mang tính chất kinh tế kỹ thuật và quần chúng rộng rãi...

Nguyễn Ngọc Trìu
CHỦ TỊCH HỘI LÀM VƯỜN VIỆT NAM

Hội Làm vườn Việt Nam là một tổ chức xã hội nghề nghiệp mang tính chất kinh tế kỹ thuật và quần chúng rộng rãi. Hội gắn với phong trào quần chúng và thông qua các hoạt động kinh tế kỹ thuật đã thúc đẩy phong trào VAC phát triển mạnh mẽ, rộng khắp trong cả nước. Hội được thành lập từ tháng 1/1986, đến nay qua hơn 20 năm xây dựng và phát triển đã có gần 1 triệu Hội viên ở trên 18.000 tổ chức Hội cơ sở thuộc 493 huyện, 62 tỉnh, thành phố. Ở Trung ương Hội có 15 đơn vị trực thuộc và thành viên của Hội. Bao gồm Văn phòng đại diện ở thành phố Hồ Chí Minh; 10 Trung tâm hoạt động Khoa học & Công nghệ; 3 Công ty sản xuất kinh doanh dịch vụ trong lĩnh vực VAC và Báo Kinh tế nông thôn. Ở địa phương có 15 tỉnh, thành Hội thành lập các Trung tâm, trong đó có 8 Trung tâm hoạt động Khoa học công nghệ và 7 Trung tâm hoạt động dạy nghề.

Trung tâm Dạy nghề và Chuyển giao công nghệ VACVINA là đơn vị trực thuộc Trung ương Hội; với chức năng nhiệm vụ hoạt động khoa học và công nghệ, tư vấn và đào tạo nghề; Trung tâm đã liên kết phối hợp với các tổ chức trong 8 năm (2001 - 2008) đào tạo được tổng số 215 lớp Công nhân kỹ thuật và sơ cấp nghề VAC cho 8.600 học viên và 30 lớp Trung cấp nghề Nuôi trồng thuỷ sản cho 936 học viên ở 21 tỉnh, thành phố. Đồng thời lựa chọn 309 gia đình học viên xây dựng các mô hình khuyến ngư nuôi trồng thuỷ sản trong hệ sinh thái VAC, đạt năng suất 10 - 15 tấn/ha. Đã tạo điều kiện cho học viên gắn chặt học đi đôi với hành và nhân rộng ra trong toàn xã.

Năm 2009 Trung tâm đã liên kết, phối hợp với 1 số trường dạy nghề để tổ chức mở được 52 lớp dạy nghề VAC trình độ sơ cấp và thường xuyên dưới 3 tháng cho 1.510 người. Đặc biệt Trung tâm đã phối hợp với Vụ Công tác học sinh sinh viên thuộc Tổng cục Dạy nghề triển khai mở một số lớp dạy nghề thí điểm để tìm ra các mô hình đào tạo, cách thức đào tạo nghề phù hợp, chất lượng, hiệu quả cho lao động nông thôn. Kết quả thực hiện Trung tâm đã tổ chức mở được 14 lớp thí điểm dạy 3 nghề với trình độ sơ cấp nghề cho 426 người tại 13 xã thuộc 4 tỉnh Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Giang, Nam Định.

 

I. VỀ KẾT QUẢ ĐÀO TẠO NGHỀ THÍ ĐIỂM THEO CÁC MÔ HÌNH

Từ thực tiễn trong quá trình tổ chức mở lớp đào tạo nghề, Trung tâm bước đầu đã tìm ra mô hình dạy nghề phù hợp đảm bảo chất lượng, hiệu quả cho lao động nông thôn các tỉnh phía Bắc như sau:

 

  1. Đào tạo nghề theo mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi để xây dựng vùng chuyên canh sản xuất hàng hoá nông nghiệp hiện đại

Nghề nuôi gà thả vườn trang trại và nuôi cá rô phi đơn tính, cá chim trắng nước ngọt đã giúp nông dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi một cách thiết thực, tạo thành vùng chuyên canh sản xuất hàng hoá lớn, tập trung trong nông nghiệp.

Dạy nghề thông qua các mô hình nuôi gà, nuôi cá tại địa phương, đã tạo điều kiện cho người lao động biết cách chuẩn bị ao hồ, chuồng trại theo đúng yêu cầu kỹ thuật, đảm bảo vệ sinh môi trường; biết lựa chọn, sản xuất con giống tốt; biết chăm sóc cho ăn đúng qui trình kỹ thuật nên đã nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế. Đã giúp người nông dân đi từ sản xuất nhỏ lẻ, tự cấp tự túc, năng suất thấp, sản lượng ít và phân tán tiến lên sản xuất qui mô lớn, tập trung thành từng khu trong thôn, xã với năng suất cao, tạo thành vùng chuyên canh sản xuất hàng hoá. Thiết thực xoá đói giảm nghèo, tiến lên làm giàu cho nông dân, góp phần công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn.

Đó là các mô hình nuôi gà thả vườn trang trại đạt hiệu quả kinh tế cao gấp 2 - 3 lần và sau thu hoạch lại tiếp tục phát triển nuôi với số lượng nhiều gấp 2 - 3 lần so với vụ trước như các hộ gia đình ông Nguyễn Văn Chiến, Lê Văn Thanh, Lê Văn Tuấn ở xã Bố Hạ, huyện Yên Thế mỗi gia đình thu lãi từ 100 - 120 triệu đồng/vụ và các hộ gia đình bà Vũ Thị Bằng, Hà Thị Minh ở xã Quang Thịnh, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang mỗi gia đình thu lãi trên 200 triệu đồng/năm.

Đó là các mô hình nuôi cá hàng hoá, đã tiến hành “dồn điền, đổi thửa”, chuyển đổi ruộng trũng cấy lúa một vụ năng suất thấp, bấp bênh thành vùng chuyên canh nuôi thủy sản với qui mô diện tích từ 30 - 50ha. Sau khi được đào tạo nghề, học viên đã áp dụng vào thực tiễn sản xuất tại gia đình, kết quả đã có nhiều hộ gia đình thu hoạch đạt năng suất, hiệu quả kinh tế cao gấp 1,5 - 2 lần năm trước như: Hộ gia đình các ông Trần Văn Hiền, Trần Quốc Sáng, Trần Xuân Bách, Trần Công Trí ở xã Mỹ Thắng, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định mỗi hộ gia đình thu lãi từ 150 - 180 triệu đồng/vụ; hộ gia đình ông Hoàng Ngọc Liên ở xã Cổ Tiết, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ thu lãi 125 triệu đồng. v.v...

 

  1. Đào tạo nghề theo mô hình chuyển đổi nghề nông nghiệp sang phi nông nghiệp và kết hợp nông nghiệp với phi nông nghiệp, “Ly nông bất ly hương”:

Để tạo điều kiện cho lao động nông thôn chuyển đổi nghề nông nghiệp sang phi nông nghiệp và nghề nông nghiệp kết hợp với phi nông nghiệp cho lao động nông thôn ngay tại địa phương, Trung tâm đã tổ chức đào tạo nghề Chế biến thức ăn nuôi thủy sản qui mô nông hộ tại 5 xã của 5 huyện thuộc 3 tỉnh Phú Thọ, Bắc Giang, Nam Định để tận dụng các nguyên liệu sẵn có của địa phương, gia đình, sử dụng máy chế biến sản xuất trong nước với công suất nhỏ (30 - 50kg/giờ) dùng điện 1 pha rất thuận lợi và phù hợp với nông thôn. Kỹ thuật chế biến đơn giản, nhưng lại mang tính chất sản xuất công nghiệp, chủ động, giá thành thấp hơn 30 - 40% so với mua thức ăn công nghiệp có cùng chất lượng tương đương. Từ đó tạo điều kiện cho người sản xuất hạ được giá thành chăn nuôi gia súc, gia cầm, nuôi thủy sản, tăng tính cạnh tranh và đạt hiệu quả kinh tế cao. Đồng thời sử dụng được lực lượng lao động của quá trình chuyển đổi cơ cấu lao động ở nông thôn theo hướng đào tạo nghề để phát triển nghề mới phi nông nghiệp, thực hiện “Ly nông bất ly hương”. Giải quyết được việc làm tại địa phương, ổn định cuộc sống cho lao động nông thôn. Đó cũng chính là phục vụ phát triển nông nghiệp theo hướng sản xuất mang tính công nghiệp hiện đại, năng suất và hiệu quả kinh tế cao. Góp phần đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới, công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp và nông thôn.

Mô hình này đã được thực hiện thành công ở nhiều hộ gia đình học viên, tiêu biểu như: Hộ gia đình ông Vũ Văn Thọ ở xã Đại Lâm (Lạng Giang, Bắc Giang), hộ gia đình ông Nguyễn Mạnh Trí ở xã Cổ Tiết (Tam Nông, Phú Thọ), v.v...

 

  1. Chất lượng và hiệu quả đào tạo nghề theo mô hình:

Từ thực tế thực hiện và kết quả đạt được chúng tôi thấy chất lượng và hiệu quả cho người học nghề theo mô hình như trên được nâng cao kiến thức, kỹ năng nghề rất rõ rệt đó là:

  • Học viên dễ học, dễ hiểu, dễ làm theo và áp dụng ngay vào sản xuất kinh doanh.
  • Sau khoá học, học viên đã biết ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao năng suất lao động và tạo ra nhiều sản phẩm hơn trước; Biết cách thu hoạch và tiêu thụ sản phẩm để nâng cao hiệu quả kinh tế.
  • Học viên đã tự tạo được việc làm hoặc tìm kiếm được việc làm ngay tại địa phương để phát triển nghề nghiệp ổn định cuộc sống (trên 90% có việc làm).

 

II. BÀI HỌC KINH NGHIỆM

Từ thực tiễn trong quá trình triển khai thực hiện và kết quả học tập của học viên, bước đầu Hội Làm vườn Việt Nam đã rút ra bài học kinh nghiệm và những yếu tố dẫn đến thành công trong công tác tổ chức đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Trong bài học này gồm có 4 nội dung cơ bản là:

 

  1. Điều tra, khảo sát để lựa chọn nghề, lựa chọn địa điểm (xã), lựa chọn người học đảm bảo đúng nghề, đúng địa điểm và đúng đối tượng có nhu cầu học nghề.

 

  1. Phương pháp đào tạo nghề phải phù hợp với trình độ, khả năng, điều kiện của người học. Đảm bảo cho người học dễ học, dễ hiểu, dễ tiếp thu và học tập làm theo hướng dẫn của giáo viên.

 

  1. Công tác phối hợp, tổ chức triển khai trong đào tạo nghề
    • Xác định đào tạo nghề là công tác rất quan trọng của toàn Đảng, toàn dân; vì vậy khi tổ chức mở lớp tại các xã phải có vai trò của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương lãnh đạo, chỉ đạo và phân công các tổ chức đoàn thể như Hội Làm vườn, Nông dân, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ xã... tham gia tổ chức thực hiện từ khâu điều tra, khảo sát, tuyển sinh, khai giảng, quản lý trong suốt quá trình học tập cho đến khi tổng kết, cấp chứng chỉ nghề cho học viên.
    • Trung tâm đã phối hợp chặt chẽ với UBND xã nơi tổ chức mở lớp cũng như các cấp, các ngành, các cơ quan, đơn vị có liên quan và đặc biệt là hệ thống Hội Làm vườn các địa phương để triển khai thực hiện dạy nghề kết hợp với các chương trình, dự án khác như khuyến nông, khuyến ngư... để tạo thêm sức mạnh, xây dựng các mô hình điểm và nhân ra diện rộng, giúp học viên phát huy nghề nghiệp đã được đào tạo 1 cách thiết thực, hiệu quả.

 

  1. Tạo được việc làm, phát triển sản xuất và tăng thu nhập, ổn định cuộc sống sau khi học nghề

Đây là mục tiêu rất quan trọng trong đào tạo nghề. Đối với lớp dạy nghề trình độ sơ cấp và thường xuyên dưới 3 tháng VAC được Trung tâm thực hiện thí điểm năm 2009 trên 90% học viên sau khi kết thúc khoá học đều tạo được việc làm, phát triển sản xuất và ổn định cuộc sống ngay tại quê hương. Thực tế sau khi kết thúc khoá học nhiều học viên đã phát triển kinh tế gia đình, kinh tế trang trại VAC sản xuất ra nhiều sản phẩm hàng hoá đã phải thuê thêm lao động mới thực hiện được. Như vậy không những tạo được việc làm cho chính họ mà còn tạo thêm việc làm cho những lao động khác ở nông thôn; đẩy mạnh phát triển sản xuất, phát triển kinh tế của gia đình và cho địa phương như nhiều hộ gia đình học viên ở xã Đại Lâm (Lạng Giang, Bắc Giang), Cổ Tiết (Tam Nông, Phú Thọ), Giao Thịnh (Giao Thuỷ, Nam Định).v.v...

Từ những bài học này, năm 2010 Trung tâm đang chuẩn bị phối hợp với Tổng cục Dạy nghề triển khai theo kế hoạch trong chương trình phối hợp giữa Hội Làm vườn Việt Nam với Bộ Lao động Thương binh và Xã hội về đào tạo nghề cho lao động nông thôn năm 2010 và 2011 - 2015. Trong đó đặc biệt quan tâm một số xã nghèo thuộc huyện nghèo theo Nghị quyết 30a của Chính phủ.

 

III. KIẾN NGHỊ

Để việc tổ chức triển khai thực hiện Đề án “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020” được tốt hơn, đạt kết quả và hiệu quả cao hơn, chúng tôi kiến nghị 5 vấn đề sau:

  1. Đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền vận động, tư vấn học nghề và việc làm đối với lao động nông thôn một cách thường xuyên với nhiều phương thức đa dạng, phù hợp để huy động sức mạnh tổng hợp của các ngành, các cấp, nhất là cấp xã và huyện và toàn xã hội tham gia Đào tạo nghề cho lao động nông thôn.

 

  1. Tăng cường công tác điều tra, khảo sát nhu cầu học nghề từ cấp xã trở lên, từ đó lựa chọn nghề và lựa chọn đối tượng học nghề phù hợp nhằm đảm bảo chất lượng và hiệu quả trong công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn.

 

  1. Trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện cần tổ chức sơ kết 6 tháng, 9 tháng và tổng kết hàng năm theo định kỳ hoặc các hội nghị cho từng vùng, từng giai đoạn, để kiểm điểm, đánh giá tình hình, kết quả thực hiện, đồng thời bàn chủ trương, biện pháp tiếp tục triển khai thực hiện trong thời gian tới nhằm đạt kết quả tốt hơn.

 

  1. Về chính sách chế độ đối với giáo viên dạy nghề cho các xã, huyện nghèo, đặc biệt khó khăn Nhà nước cần hỗ trợ tiền đi lại, ăn ở trong thời gian giảng dạy. Đối với các khoá học nghề nên tổ chức cho học viên đi tham quan, kiến tập, thực tập ở những nơi có các mô hình điển hình tiên tiến, tiêu biểu nhưng có cùng điều kiện, hoàn cảnh để học tập lẫn nhau.

 

  1. Đề nghị Nhà nước giao kế hoạch cho các cơ sở dạy nghề sớm ngay từ đầu năm để việc tổ chức triển khai được thuận lợi. Đảm bảo tiến độ đào tạo nghề phù hợp với mùa vụ sản xuất, nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Đồng thời đề nghị Nhà nước hỗ trợ cho Trung tâm Dạy nghề của Hội Làm vườn Việt Nam 1 xe ô tô bán tải để phục vụ công tác dạy nghề lưu động tại 1 số địa phương ở xa Trung tâm, nhất là các xã miền núi vùng cao được thuận lợi hơn.

 

Hà Nội, ngày 25 tháng 6 năm 2010